Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh chủ động áp dụng các cơ chế, chính sách vượt trội nhằm thu hút nguồn lực đầu tư cho phát triển đô thị. Trong đó, Luật giao Hội đồng nhân dân Thành phố quy định cụ thể tiêu chí, điều kiện, hồ sơ, trình tự, thủ tục thực hiện ưu đãi, hỗ trợ đầu tư; đồng thời quy định việc phạt, bồi hoàn các khoản ưu đãi, hỗ trợ đã nhận và chấm dứt dự án khi nhà đầu tư chiến lược không đáp ứng điều kiện, không thực hiện đúng cam kết, nghĩa vụ.
Đây là bước thể chế hóa các định hướng lớn về xây dựng và phát triển Thành phố trong kỷ nguyên mới, nhất là yêu cầu thu hút có chọn lọc các dự án sử dụng công nghệ mới, công nghệ cao, công nghệ lõi, công nghệ nguồn, thân thiện với môi trường, có năng lực quản trị hiện đại và khả năng tạo tác động lan tỏa. Tuy nhiên, để những chính sách được Luật trao quyền có thể triển khai thống nhất trên thực tế, Thành phố cần sớm xác lập một quy trình rõ ràng, minh bạch, giúp nhà đầu tư nhận diện đầy đủ điều kiện được hưởng ưu đãi và giúp cơ quan nhà nước có căn cứ tiếp nhận, thẩm định, quyết định, kiểm tra, giám sát.
Thực tiễn cho thấy nhu cầu vốn của các dự án Thành phố khuyến khích thu hút đầu tư là rất lớn, trong khi chi phí vay vốn vẫn là một rào cản đáng kể, đặc biệt đối với các dự án có thời gian thu hồi vốn dài như đường sắt địa phương, bãi đỗ xe ngầm hoặc cao tầng, trạm sạc điện, xử lý chất thải, giảm phát thải các-bon, hạ tầng đô thị, cơ sở trợ giúp xã hội và cơ sở cai nghiện ma túy. Việc cụ thể hóa chính sách hỗ trợ lãi suất từ ngân sách Thành phố cùng các ưu đãi về đất đai, thuế, đấu thầu và các hình thức hỗ trợ khác sẽ góp phần nâng cao tính khả thi tài chính, tạo tín hiệu chính sách ổn định và tăng sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.
Dự thảo Nghị quyết được xây dựng theo hướng quy định cụ thể tiêu chí và điều kiện đối với từng nhóm đối tượng; thành phần hồ sơ chứng minh; cơ quan chủ trì thẩm định; thời hạn và phương thức giải quyết. Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân có thể nộp hồ sơ trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố; việc lấy ý kiến, thẩm định và ban hành văn bản xác nhận được thực hiện trong thời hạn xác định. Cách tiếp cận này nhằm đơn giản hóa thủ tục, nâng cao tính dự báo và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, nhà đầu tư tiếp cận chính sách.
Bên cạnh mục tiêu khuyến khích đầu tư, dự thảo đặc biệt chú trọng yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn lực công. Việc hưởng ưu đãi, hỗ trợ phải gắn với tiến độ triển khai, kết quả thực hiện dự án và nghĩa vụ báo cáo định kỳ. Trường hợp nhà đầu tư không còn đáp ứng tiêu chí, vi phạm cam kết, ngừng triển khai dự án kéo dài không có lý do chính đáng hoặc bị đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét thu hồi ưu đãi, yêu cầu hoàn trả khoản hỗ trợ bằng tiền, truy thu hoặc điều chỉnh nghĩa vụ tài chính theo quy định. Cơ chế này vừa phòng ngừa trục lợi chính sách, hạn chế thất thoát nguồn lực, vừa bảo đảm sự công bằng giữa các nhà đầu tư.
Từ những cơ sở pháp lý và yêu cầu thực tiễn nêu trên, Sở Tài chính đã chủ trì nghiên cứu, xây dựng dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố quy định về tiêu chí, điều kiện, hồ sơ, trình tự, thủ tục thực hiện ưu đãi, hỗ trợ đầu tư và việc phạt, bồi hoàn ưu đãi, hỗ trợ đối với nhà đầu tư chiến lược trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Dự thảo gồm 03 chương, 13 điều, điều chỉnh từ nguyên tắc, đối tượng, quy trình xác nhận và thực hiện ưu đãi đến chế độ báo cáo, thu hồi ưu đãi, tổ chức thực hiện và quy định chuyển tiếp.
Việc ban hành Nghị quyết sẽ góp phần hình thành hành lang pháp lý đồng bộ, công khai và khả thi để đưa các chính sách đặc thù của Luật Phát triển đô thị vào cuộc sống; hỗ trợ Thành phố huy động nguồn lực xã hội cho các lĩnh vực ưu tiên, đồng thời tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quá trình thực hiện chính sách. Sở Tài chính đang tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị quyết, trình Ủy ban nhân dân Thành phố xem xét để trình Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định theo thẩm quyền./.